قنات

تکنولوژی شگرف ایرانی

   در مناطق خشک و بیابانی ایران از گذشته تا به حال مردمانی زندگی خود را در تعاملی سازنده و پایدار با محیط طبیعی شان شکل داده و گذرانده اند. یکی از مهم ترین عوامل شکل دهنده این زندگی، سیستم قنات بوده است. فناوری قابل تحسین و بی نظیر ایرانی. ایرانیان باستان برای به دست آوردن آب خصوصا در مناطق بیابانی قنات را ابداع کردند. در این روش با حفر چاه هایی که از پایین توسط کانالی افقی (کوره) آب را از منابع زیرزمین استخراج و گاه تا فاصله بیش از 40 کیلومتر آن راه هدایت می کنند تا به مظهر و محل استفاده مردم برسد.

   این روش باستانی هنوز هم در بسیاری از مناطق ایران استفاده می شود اما در بعضی جاها به گونه ای جدانشدنی با زندگی مردم گره خورده است که چون دوران گذشته، قنات به عنوان پدیدآورنده و عامل ادامه حیات بخش مهمی از زندگی شان محسوب می شود. “بم و منظر فرهنگی آن” جلوه بارز چنین منطقه ای است.

   منشأ پیدایش قنات های بم شگفت انگیز و بسیار جالب است. عمده قنات های بم به دلیل وجود گسل های موجود در این منطقه به وجود آمده اند. گسل هایی که گاه عامل تخریب و زلزله هستند، در بم به عامل بوجود آورنده زندگی تبدیل شده اند. البته این نمونه قنات ها، در جاهایی غیر از بم هم وجود دارد اما تعدادشان در بم  قابل توجه است. گسل بم (افراز بروات) منبع تأمین آب بسیاری از قنات های محدوده منظر فرهنگی بم است.

یازده قنات منتخب از میان هزاران قنات زنده ایرانی

قنات اکبرآباد و قاسم آباد بروات

دوقلوهای ثبت جهانی

   قنات های اکبرآباد و قاسم آباد در فاصله پنج کیلومتری شهر بم و در شهر بروات قرار گرفته اند. اکبرآباد و قاسم آباد دو قنات از مجموعه قنات های تقریبا موازی سرچشمه گرفته از گسل بم هستند. این دو قنات جزو یازده قنات ایرانی منتخب از میان حدود هزاران قنات زنده ایران هستند. قنات اکبرآباد و قاسم آباد قنات های تقریبا جوانی در منطقه محسوب میشوند و قدمتشان کمتر از دو قرن است و همین دلیل انتخابشان به عنوان قنات های ثبت جهانی شده است. طبق کاوش های باستان شناسی قدمت قنات در ناحیه گسل بم به حدود 2000 سال می رسد و استخراج آب از این ناحیه توسط قنات تا به امروز ادامه داشته است. قنات های جوان اکبرآباد و قاسم آباد بروات نشان دهنده روند استفاده از قنات در منظر فرهنگی بم به مدت 2000 سال هستند و به همین سبب نماینده قنات های زیبای بم در زمره قنات های ثبت جهانی ایران هستند.

   قنات های اکبرآباد و قاسم آباد بروات به علت فاصله نزدیکی که بین مادرچاه هایشان و در طول مسیر دارند، به قنات های دوقلو معروف شده اند. ممکن است تصور کنید که برداشت آب از یکی، بر میزان آبدهی دیگری تأثیرگذار است اما در کمال تعجب، به دلیل دقت و تکنیک های به کارگرفته شده در حفر این دو قنات، میزان آبدهی این دو از هم مستقل است.